Ko’krak bezi saratonini to’xtatuvchi 3 ta qoida va ko’krak bezi saratonini oshiradigan 8 ta xavf
Ko’krak bezi saratoni tashxisi va davolash jarayoni ayolning o’zi bilan bir qatorda uning qarindoshlariga ham salbiy ta’sir qiladi. Acıbadem Etiler tibbiyot markazidan umumiy jarrohlik bo’yicha mutaxassis doktor, barcha ayollar bu noxush jarayonning oldini olish uchun » erta tashxisni » e’tiborsiz qoldirmasliklari kerakligini ta’kidladi. Huseyin Güney bu boradagi uchta oltin qoidani quyidagicha sanab o’tadi:
«Har bir ayol 20 yoshdan keyin o’z-o’zini tekshirish odatiga ega bo’lishi , ma’lum bir chastotada klinik ko’krak tekshiruvidan o’tishi va ma’lum yoshdan boshlab muntazam ravishda mammografiya tekshiruvidan o’tishi kerak .»
Doktor ayollar, ayniqsa 40 yoshdan keyin har yili mammogramma qilishlari kerakligini ta’kidlaydi. Huseyin Güney ayollar qaysi yoshda qanday tekshiruvdan o’tishi kerakligini tushuntiradi:
1 – O’z-o’zini nazorat qilish
Qo’lda tekshirish – har bir ayol albatta qo’llashi kerak bo’lgan «diagnostik» usul. Chunki ayollarning ko‘krak qafasini vaqti-vaqti bilan tekshirish saratonni o‘tkir bosqichga yetmasdanoq aniqlash imkonini beradi. Umumiy jarrohlik bo’yicha mutaxassis doktor, 20 yoshdan keyin har bir ayolning «oyda bir marta» o’zini tekshirishi muhimligini ta’kidladi. Huseyin Güney shunday deydi: «O’zini muntazam ravishda «palpatsiya qiladigan» ayol bir muncha vaqt o’tgach, normal ko’krak to’qimasini va o’zining ko’krak tuzilishini o’rganadi. Shunday qilib, u ko’krakdagi rang shaklidagi o’zgarishlarni yoki boshqa bir «massa»ni erta bosqichda sezishi mumkin. «
Umumiy jarrohlik bo’yicha mutaxassis Dr. Huseyin Güney qaysi alomatlardan shubhalanishi kerakligini quyidagicha tushuntiradi:
Muhim: “Agar ko‘krak yoki qo‘ltiq ostidagi bo‘lak sezilsa, ko‘krak hajmi yoki shakli o‘zgargan bo‘lsa, ko‘krak uchidan oqmalar bo‘lsa, ko‘krak yoki ko‘krak terisida rang o‘zgargan bo‘lsa; bu alomatlar shifokor tomonidan baholanishi kerak.»
Qo’lda tekshirish qanday amalga oshirilishi kerak?
Hayz ko’rish boshlanganidan 5-7 kun o’tgach, gormon ta’siri eng past darajada bo’lganida, qo’lda tekshiruv o’tkazish tavsiya etiladi. Chunki bu kunlarda ko’krakdagi sezgirlik kamroq. Agar siz homilador bo’lsangiz yoki menopauzada bo’lsangiz, tekshiruvni har oyning bir kunida rejalashtirish foydalidir. Umumiy jarrohlik bo’yicha mutaxassis doktor qo’lda tekshirishda qo’llanilishi kerak bo’lgan usulni sanab o’tadi: avvalo, ko’zgu oldida o’zini tekshirish, keyin biror joyga yotib, o’zini «qo’lda» tekshirish. Huseyin Güney shunday davom etadi:«Ko’zgu oldida turing va qo’llaringizni belingizga qo’ying. Ko’kraklaringiz nosimmetrik ko’rinadimi? Yoki ko’krak terisida ko’rinadigan massa, tushkunlik yoki apelsin qobig’iga o’xshash zarbalar bormi? Qo’llaringizni ko’tarib, xuddi shu jarayonni takrorlang. Keyin. Tekshiruvni yotgan holda o’tkazishingiz mumkin. O’ng qo’lingizni boshingiz ostiga qo’ying . Chap «Qo’lingizning ikkinchi, uchinchi va to’rtinchi barmoqlari bilan ko’krak qafasi atrofidan ko’krak terisigacha sekin bosib dumaloq harakatlar qiling. Og’riq his qilyapsizmi? , noziklikmi yoki massami? Qo’ltiqqa qaraganingizdan so’ng, xuddi shu narsani chap ko’krakka qo’llang.»
2 — Ko’krakni klinik tekshirish va ko’krak ultratovush tekshiruvi
Bu usulning yagona farqi shundaki; Qo’lda tekshirish mutaxassis shifokor tomonidan amalga oshiriladi. Mutaxassislarning fikricha; Klinik tekshiruv va ko’krak ultratovush tekshiruvi 20 yoshdan keyin har 1-3 yilda, 40 yoshdan keyin esa har yili o’tkazilishi kerak. Biroq, tekshirish chastotasi har bir ayolning oilaviy tarixi va xavf-xatarlariga qarab farq qilishi mumkin.
3- Mammografiya tekshiruvi
Mammografiya muntazam ravishda amalga oshiriladigan mamlakatlarda ko’krak bezi saratoni bilan bog’liq o’lim darajasi; amalga oshirilmagan mamlakatlarga nisbatan o’rtacha 30 foizdan kam. Boshqacha aytganda, ko’krak bezi saratonini «erta tashxislash» imkonini beruvchi eng samarali usul; mammografiya Ushbu tekshiruv yordamida qo’lda tekshirish orqali aniqlash uchun juda kichik bo’lgan massalar va hatto saratondan oldingi hujayralardagi o’zgarishlar ham aniqlanishi mumkin. Ajoyib natija sifatida; Mamografi skrining yordamida saratonga olib keladigan shakllanishlar massaga aylanishidan 2 yil oldin ko’rish mumkin. Odatda, bu tuzilmalar «qo’lda» yoki «klinik» tekshiruv vaqtida sezilishi uchun 2 yil kerak bo’ladi.Umumiy jarrohlik bo’yicha mutaxassis Dr. Shu sababdan, 40 yoshdan oshgan har bir ayolning hech qanday alomat yoki alomat bo’lmasa ham, har yili ko’krak ultratovush va mamografi o’tkazishi kerakligini ta’kidlagan Huseyin Güney, «Ayniqsa, ayollarda uchraydigan saraton o’sish sur’atlari hisobga olinsa. 40 yoshdan 50 yoshgacha bo’lganlar yuqoriroq bo’lsa, ular buni har yili uzluksiz qilishlari juda muhim «.
Ko’krak bezi saratonini oshiradigan 8 ta xavf
Jins : erkaklarda ko’krak bezi saratoni bilan kasallanish 1 foizdan kam. Boshqacha qilib aytadigan bo’lsak, 99 foizga teng bo’lgan ayollarda ko’proq uchraydi.
Yoshi: Yosh ayollarga qaraganda, 50 va undan katta yoshdagi ayollar ko’proq xavf ostida.
Oila tarixi: Ayniqsa, ona tomondan birinchi darajali qarindoshlarda; Agar ona, xola yoki buvisi ko’krak bezi saratoni bilan kasallangan bo’lsa, uni rivojlanish xavfi yuqori.
Estrogen gormoni: kech menopauza (55 yosh), shuningdek, 12 yoshdan oldin erta hayz ko’rish ko’krak saratoni xavfini oshiradi.
Gormon terapiyasi: Menopauzadan o’tgan ayollarga uzoq muddat (5 yil yoki undan ko’proq) buyurilgan ba’zi gormonal dorilar ko’krak saratoni xavfini oshiradi.
Ko’krak bezi saratoni tarixi: Ko’kraklardan birida saraton shakllanishi kelajakda boshqa ko’krakda paydo bo’lishiga olib kelishi mumkin.
Oziqlanish: Ko’krak bezi saratoni ko’proq yog’li dietani iste’mol qiladigan va ortiqcha vaznga ega bo’lganlarda tez-tez uchrasa-da, muntazam jismoniy mashqlar va jismoniy faollik bu xavfni kamaytiradi.
Genetik kasalliklar: barcha ko’krak saratonining 5 dan 10 foizigacha BRCA1 va BRCA2 deb ataladigan irsiy ko’krak saratoni genlari sabab bo’ladi.
